Vitamin D orqanizm üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən yağda həll olan bir vitamindir. O, sümüklərin sağlamlığını qorumaq, immun sistemini gücləndirmək və hüceyrə böyüməsini tənzimləmək kimi bir çox mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Vitamin D-nin əsas mənbəyi günəş şüalarıdır. Dəri günəşin ultrabənövşəyi (UVB) şüalarına məruz qaldıqda, xolesteroldan vitamin D sintez edir.
Vitamin D Çatışmazlığının Səbəbləri
Bir çox amil vitamin D çatışmazlığına səbəb ola bilər. Bunlara daxildir:
* Günəşə yetərsiz məruz qalma: Günəşli ölkələrdə belə, insanlar qapalı məkanlarda daha çox vaxt keçirdikləri üçün günəşə kifayət qədər məruz qalmırlar. Qış aylarında günəş şüalarının intensivliyinin azalması da problem yaradır.
* Dəri rəngi: Tünd dərili insanlar, açıq dərili insanlara nisbətən daha çox melaninə sahib olduqları üçün vitamin D sintez etmək üçün daha çox günəşə ehtiyac duyurlar.
* Yaş: Yaşlı insanlar D vitamini sintez etmə qabiliyyətlərini itirirlər.
* Mədə-bağırsaq xəstəlikləri: Kron xəstəliyi, çölyak xəstəliyi və kistik fibroz kimi xəstəliklər vitamin D-nin sorulmasını çətinləşdirə bilər.
* Piylənmə: Vitamin D yağ toxumasında toplanır, buna görə də piylənmə olan insanlarda vitamin D çatışmazlığı riski daha yüksəkdir.
* Böyrək və qaraciyər xəstəlikləri: Bu orqanlar vitamin D-nin aktiv formasına çevrilməsində rol oynayır, buna görə də bu orqanların xəstəlikləri vitamin D çatışmazlığına səbəb ola bilər.
* Bəzi dərmanlar: Bəzi dərmanlar, məsələn, qlükokortikoidlər, antikonvulsantlar və antifungal dərmanlar vitamin D-nin metabolizmasına təsir edə bilər.
Vitamin D Çatışmazlığının Simptomları
Vitamin D çatışmazlığı bir çox simptoma səbəb ola bilər. Bunlara daxildir:
* Sümük ağrısı
* Əzələ zəifliyi
* Yorğunluq
* Depressiya
* Saç tökülməsi
* İmmunitetin zəifləməsi və tez-tez xəstələnmək
Uşaqlarda vitamin D çatışmazlığı raxitə səbəb ola bilər, bu da sümüklərin yumşalmasına və deformasiyasına gətirib çıxarır.
Vitamin D Çatışmazlığının Diaqnozu
Vitamin D çatışmazlığını diaqnoz etmək üçün qan testi aparılır. Qanda 25-hidroksi vitamin D səviyyəsi ölçülür. 20 ng/mL-dən aşağı səviyyələr çatışmazlıq hesab olunur.
Vitamin D Çatışmazlığının Müalicəsi
Vitamin D çatışmazlığının müalicəsi vitamin D əlavələrinin qəbulunu əhatə edir. Həkiminiz sizin üçün uyğun olan dozanı təyin edəcək. Müalicə müddətində D vitamini səviyyəniz mütamadi olaraq yoxlanılmalıdır.
Vitamin D Çatışmazlığının Qarşısının Alınması
Vitamin D çatışmazlığının qarşısını almaq üçün aşağıdakıları etmək olar:
* Günəşə məruz qalmaq: Həftədə bir neçə dəfə 15-20 dəqiqə günəşə məruz qalın. Amma günəşdən qoruyucu kremlərdən istifadəni unutmayın.
* Vitamin D ilə zəngin qidalar qəbul etmək: Yağlı balıqlar (somon, tuna, sardalya), yumurta sarısı və göbələk vitamin D ilə zəngindir.
* Vitamin D əlavələri qəbul etmək: Xüsusilə qış aylarında vitamin D əlavələri qəbul etmək faydalı ola bilər. Lakin həkimlə məsləhətləşmədən əlavə qəbul etməyin.
Yadda saxlamaq lazımdır ki, günəşdən həddindən artıq qorunmaq da vitamin D çatışmazlığına səbəb ola bilər. Ona görə də, balanslı bir yanaşma tətbiq etmək vacibdir.
