Uzun illərdir ki, qadın sağlamlığı sahəsində çalışıram və təcrübəm mənə göstərir ki, kontrasepsiya seçimi hər bir qadının fərdi ehtiyaclarına və həyat tərzinə uyğun olmalıdır. Bu, sadəcə hamiləliyin qarşısını almaqdan daha çox şeydir; bu, qadının sağlamlığını, rahatlığını və psixoloji rifahını təmin edən vacib bir qərardır. Kontrasepsiya seçimi hər qadın üçün unikal olmalı, dost məsləhəti və ya internetdə oxunanlar əsasında deyil, mütləq ginekoloqun hərtərəfli müayinəsi və məsləhəti ilə aparılmalıdır.
Niyə Ginekoloqla Məsləhətləşmək Vacibdir?
Ginekoloq kontrasepsiya seçimində ən etibarlı bələdçinizdir. Həkiminiz sizin tibbi tarixçənizi, mövcud xəstəliklərinizi, dərman istifadəsini, həyat tərzinizi və gələcək hamiləlik planlarınızı nəzərə alaraq ən uyğun qorunma metodunu müəyyən edəcək. Məsələn, bəzi qadınlar üçün hormonal kontraseptivlər qəbul edilə bilməz (məsələn, qan laxtalanma pozğunluğu olanlar üçün), digərləri üçün isə intrauterin spiral daha uyğun ola bilər. Ginekoloqunuzun bilik və təcrübəsi sayəsində mümkün riskləri azalda və effektivliyi maksimallaşdıra bilərsiniz.
Kontrasepsiya Metodlarının Növləri və Onların Xüsusiyyətləri:
Kontraseptivlərin geniş çeşidi mövcuddur və hər birinin öz üstünlükləri, çatışmazlıqları və istifadə qaydaları var:
* Hormonal Kontraseptivlər: Buraya oral kontraseptiv həblər (OKH), inyeksiyalar, dərialtı implantlar, dəri bandları və vaginal üzüklər daxildir. Onlar ovulyasiyanı dayandırmaqla və ya spermanın uşaqlıq boynundan keçməsini çətinləşdirməklə işləyir. Hormonal kontraseptivlər menstrual dövrü nizamlaya, menstruasiya ağrılarını azalda və akne kimi problemlərlə mübarizə apara bilər. Lakin, qan laxtalanması riski, baş ağrıları, əhval dəyişiklikləri kimi yan təsirləri də ola bilər.
* İntrauterin Spiral (İUS/Sprial): Bu kiçik, T formalı cihaz uşaqlıq daxilinə yerləşdirilir və bir neçə il (3-10 il, növündən asılı olaraq) effektiv qorunma təmin edir. İki əsas növü var: tərkibində hormon olan (hormonal İUS) və tərkibində mis olan (mis İUS). Hormonal İUS menstruasiya qanaxmasını azalda bilər, mis İUS isə hormonsuz bir seçimdir. Onlar qoyulduqdan sonra `qadının hər hansı bir şeyi hər gün xatırlamasına` ehtiyac qalmır, lakin infeksiya riski və ya ilkin yerləşdirmə zamanı narahatlıq yarana bilər.
* Baryer Kontraseptivlər: Qadın və kişi kondomları, diafraqmalar, uşaqlıq boynu qapaqları kimi metodlar fiziki baryer yaradaraq spermanın yumurtalığa çatmasının qarşısını alır. Kondomlar cinsi yolla keçən infeksiyalardan (CYCİ) qoruyan yeganə kontraseptiv növüdür. Onlar istifadəsi asandır, lakin hər cinsi əlaqə zamanı tətbiq edilməsi tələb olunur və effektivlik dərəcəsi düzgün istifadədən asılıdır.
* Təbii Ailə Planlaması (TAP): Bu metod qadının fertil dövrünü müəyyən etmək üçün bədən temperaturu, servikal mukus və ya dövrlərarası təqvim kimi göstəricilərə əsaslanır. Bu dövrlərdə cinsi əlaqədən çəkinməklə və ya baryer kontraseptivlərdən istifadə etməklə hamiləliyin qarşısı alınır. TAP hormone qəbul etmək istəməyənlər üçün uyğun ola bilər, lakin yüksək dərəcədə intizam və diqqət tələb edir və digər metodlara nisbətən daha az etibarlı sayılır.
* Sterilizasiya (Cərrahi Bağlama): Həm qadınlar (uşaqlıq borularının bağlanması), həm də kişilər (vazektomiya) üçün mövcud olan bu metod qalıcı qorunma təmin edir. Gələcəkdə övlad sahibi olmaq planı olmayan cütlüklər üçün nəzərdə tutulmuşdur və geriyə dönüşü çox çətin və ya mümkünsüzdür. Bu, qəti qərar olub, hərtərəfli müzakirə və məsləhətlərə ehtiyac duyur.
Məsləhət Zamanı Nələr Nəzərə Alınır?
İlk müayinə zamanı ginekoloqunuz aşağıdakı amilləri nəzərə alacaq:
* Tibbi Tarixçə: Əvvəlki xəstəliklər, əməliyyatlar, allergiyalar, hazırda istifadə etdiyiniz dərmanlar.
* Hormonal Fon: Bədəninizin hormonlara reaksiyası, menstrual dövrünüzün xüsusiyyətləri.
* Gələcək Planlar: Yaxın illərdə hamilə qalmaq istəyib-istəməməyiniz.
* Cinsi Fəaliyyətiniz: Partnyor sayı, cinsi yolla keçən infeksiya riski.
* Həyat Tərzi: Siqaret çəkməyiniz, spirtli içki qəbulunuz, iş rejiminiz.
* Şəxsi Üstünlüklər: Kontraseptivi hər gün xatırlamağa hazır olub-olmamağınız, minimal müdaxilə istəyiniz.
Unutmayın ki, ideal kontraseptiv metodu yalnız sizin üçün mövcuddur və bu metodu yalnız bir mütəxəssis – ginekoloqunuzla birgə seçə bilərsiniz. Sağlamlığınız sizin əlinizdədir, ona görə də bu vacib qərarı verərkən özünüzə qarşı məsuliyyətli olun və peşəkar yardımdan çəkinməyin. Hər bir sualınızı həkiminizlə açıq şəkildə müzakirə edin və tamamilə məlumatlı bir qərar verin. Uğurlu kontrasepsiya təkcə arzuolunmaz hamiləlikdən qorunmaq deyil, həm də həyat keyfiyyətinizi yaxşılaşdırmaq deməkdir.
