Varikoz damarlar, xüsusilə ayaqlarda görünən, böyümüş və şişmiş damarlardır. Bu vəziyyət, damar divarlarının zəifləməsi və ya içindəki qapaqçıqların düzgün işləməməsi nəticəsində yaranır. Varikoz damarlar yalnız kosmetik problem deyil, həm də ağrı, şişkinlik və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu məqalədə varikoz damarların müalicəsi üçün ən müasir yanaşmaları nəzərdən keçirəcəyik.

Varikoz Damarların Səbəbləri və Risk Faktorları

Varikoz damarların yaranmasına bir çox faktor təsir edə bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:

* Genetik meyillilik
* Yaş (yaşlı insanlarda daha çox rast gəlinir)
* Hamiləlik
* Artıq çəki və ya piylənmə
* Həddindən artıq uzun müddət ayaq üstə durmaq və ya oturmaq
* Hormonal dəyişikliklər

Diaqnoz

Varikoz damarların diaqnozu adətən fiziki müayinə ilə qoyulur. Həkim, ayaqlarınıza baxaraq və hiss edərək damarların vəziyyətini qiymətləndirir. Bəzi hallarda, damarların daha ətraflı görüntüsünü əldə etmək üçün Doppler ultrasəs müayinəsi tələb oluna bilər. Bu müayinə damarlardakı qan axınını qiymətləndirməyə kömək edir.

Müalicə Metodları

Varikoz damarların müalicəsi simptomları yüngülləşdirmək, damarların görünüşünü yaxşılaşdırmaq və ağırlaşmaları qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Bir neçə müalicə metodu mövcuddur:

* Konservativ Müalicə: Bu, ilk növbədə simptomatik müalicədir. Kompressiya corabları damarlara təzyiq göstərərək qan axınını yaxşılaşdırır və şişkinliyi azaldır. Həmçinin, həyat tərzində dəyişikliklər etmək, məsələn, müntəzəm idman etmək, artıq çəkidən qurtulmaq və uzun müddət ayaq üstə durmaqdan və ya oturmaqdan qaçınmaq faydalı ola bilər.

* Skleroterapiya: Bu prosedurada damara xüsusi bir məhlul yeridilir. Bu məhlul damarın içini zədələyir, bununla da damarın bağlanmasına və zamanla yox olmasına səbəb olur. Skleroterapiya nisbətən kiçik varikoz damarları və hörümçək damarları üçün effektivdir.

* Lazer Ablasiyası: Bu müalicə üsulunda lazer enerjisi damarı bağlamaq üçün istifadə olunur. Lazer, dəri üzərindən və ya kateter vasitəsilə damarın içinə yönləndirilir. Lazer ablasiyası daha böyük varikoz damarlar üçün uyğundur.

* Radiofrekans Ablasiyası: Bu, lazer ablasiyasına bənzər bir prosedurdur, lakin burada lazer enerjisinin əvəzinə radiofrekans enerjisi istifadə olunur. Radiofrekans ablasiyası da damarı bağlayır və zamanla yox olmasına səbəb olur.

* Damar Çıxarılması (Flebektomiya): Bu cərrahi prosedurada kiçik kəsiklər vasitəsilə varikoz damarlar çıxarılır. Flebektomiya, böyük və səthi yerləşən varikoz damarlar üçün uyğundur.

* Endovenöz Lazer Ablasiyası (EVLA): Bu minimal invaziv prosedurada lazer lifi damarın içinə yeridilir. Lazer enerjisi damarı bağlamaq üçün istifadə olunur. EVLA, varikoz damarların daha böyük hissələrini müalicə etmək üçün effektiv bir üsuldur.

Ağırlaşmalar və Qarşısının Alınması

Müalicə olunmayan varikoz damarlar aşağıdakı ağırlaşmalara səbəb ola bilər:

* Xroniki venoz çatışmazlığı
* Dəri yaraları (xüsusilə topuq ətrafında)
* Tromboflebit (damar iltihabı və qan laxtalanması)
* Qanaxma

Varikoz damarların yaranmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı tədbirlər görülə bilər:

* Sağlam çəkini qorumaq
* Müntəzəm idman etmək
* Uzun müddət ayaq üstə durmaqdan və ya oturmaqdan qaçınmaq
* Kompressiya corabları geyinmək
* Yüksək topuqlu ayaqqabılardan qaçınmaq

Nəticə

Varikoz damarlar müxtəlif müalicə metodları ilə uğurla müalicə edilə bilən ümumi bir sağlamlıq problemidir. Müalicə seçimi, damarların ölçüsünə, yerləşməsinə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə bağlıdır. Vaxtında diaqnoz və müalicə, ağırlaşmaların qarşısını almağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir. Əgər sizdə varikoz damarların əlamətləri varsa, həkimlə məsləhətləşməyiniz tövsiyə olunur.