Məxmərək və suçiçəyi uşaqlıq dövründə ən çox rast gəlinən, lakin fərqli viruslar tərəfindən törədilən yoluxucu xəstəliklərdir. Hər ikisi də dəridə səpgilərlə özünü göstərir, lakin onların əlamətləri, gedişi və müalicə üsulları fərqlidir. Bu məqalədə məxmərək və suçiçəyinin əsas xüsusiyyətlərini, səbəblərini, simptomlarını, diaqnozunu və müalicə üsullarını ətraflı şəkildə araşdıracağıq.
Məxmərək (Kızamık)
Məxmərək, paramyxovirus ailəsinə aid olan kızamık virusu (Measles virus) tərəfindən törədilir. Yüksək yoluxucu xəstəlikdir və hava-damcı yolu ilə asanlıqla yayılır. Vaksinasiya sayəsində məxmərək halları xeyli azalsa da, hələ də bəzi bölgələrdə rast gəlinir.
Səbəbləri:
* Kızamık virusu ilə yoluxmuş şəxslə təmas.
* Hava damcıları (öskürmə, asqırma).
* Yoluxmuş şəxsin istifadə etdiyi əşyalara toxunmaq.
Simptomları:
* Yüksək hərarət (39-40°C).
* Öskürək.
* Burun axması.
* Gözlərdə qızartı və sulanma (konjonktivit).
* Ağız boşluğunda kiçik ağ ləkələr (Koplik ləkələri).
* Dəridə qırmızı, xırda səpgilər (əvvəlcə üzdə, sonra bütün bədəndə).
Diaqnozu:
* Kliniki müayinə (simptomlara əsasən).
* Laboratoriya testləri (qan və burun axıntısı analizləri).
Müalicə:
Məxmərək üçün xüsusi antiviral müalicə yoxdur. Müalicə simptomatikdir və aşağıdakıları əhatə edir:
* İstirahət.
* Bol maye qəbulu.
* Hərarəti aşağı salan dərmanlar.
* Öskürəyi yüngülləşdirən dərmanlar.
* A vitamini (bəzi hallarda).
Suçiçəyi (Varisella)
Suçiçəyi, varicella-zoster virusu (VZV) tərəfindən törədilən yüksək yoluxucu xəstəlikdir. Əsasən uşaqlarda rast gəlinir, lakin hər yaşda baş verə bilər. Suçiçəyi də hava-damcı yolu ilə yayılır.
Səbəbləri:
* Varicella-zoster virusu ilə yoluxmuş şəxslə təmas.
* Hava damcıları (öskürmə, asqırma).
* Səpgilərin içindəki maye ilə təmas.
Simptomları:
* Hərarət (adətən məxmərəkdən aşağı).
* Yorğunluq.
* Baş ağrısı.
* Dəridə qaşınan səpgilər (əvvəlcə qırmızı ləkələr, sonra suluqlar, daha sonra qabıqlar).
* Səpgilər bütün bədəndə, o cümlədən baş dərisi, ağız içi və göz qapaqlarında da yarana bilər.
Diaqnozu:
* Kliniki müayinə (simptomlara əsasən).
* Laboratoriya testləri (suluq mayesindən analiz).
Müalicə:
Suçiçəyi üçün müalicə adətən simptomatikdir və aşağıdakıları əhatə edir:
* İstirahət.
* Bol maye qəbulu.
* Qaşıntını azaltmaq üçün antihistaminlər.
* Hərarəti aşağı salan dərmanlar.
* Ağır hallarda antiviral dərmanlar (məsələn, Asiklovir).
Fərqlər:
| Xüsusiyyət | Məxmərək | Suçiçəyi |
|---|---|---|
| Səbəbkar virus | Kızamık virusu (Measles virus) | Varicella-zoster virusu (VZV) |
| Səpgilər | Qırmızı, xırda, əvvəlcə üzdə, sonra bütün bədəndə | Qaşınan, suluqlar, bütün bədəndə, o cümlədən baş dərisi və ağızda |
| Hərarət | Yüksək (39-40°C) | Adətən aşağı |
| Digər simptomlar | Öskürək, burun axması, konjonktivit, Koplik ləkələri | Yorğunluq, baş ağrısı |
| Fəsadlar | Pnevmoniya, ensefalit, ölüm | İkincili bakterial infeksiya, pnevmoniya, ensefalit |
| Vaksinasiya | Var (MMR vaksini) | Var (Suçiçəyi vaksini) |
Qarşısının Alınması:
Məxmərək və suçiçəyinin ən effektiv qarşısının alma yolu vaksinasiyadır. MMR (məxmərək, qızılca, məxmərək) vaksini məxmərəkdən qoruyur, suçiçəyi vaksini isə suçiçəyindən qoruyur. Vaksinasiya olunmaqla həm özünüzü, həm də ətrafınızdakıları bu təhlükəli xəstəliklərdən qoruya bilərsiniz.
Nəticə:
Məxmərək və suçiçəyi, baxmayaraq ki, uşaqlıq dövründə rast gəlinən xəstəliklərdir, fərqli viruslar tərəfindən törədilir və fərqli xüsusiyyətlərə malikdir. Vaxtında diaqnoz qoyulması və müvafiq müalicənin aparılması ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edər. Vaksinasiya isə bu xəstəliklərdən qorunmağın ən effektiv yoludur.
