Cinsi soyuqluq, tibbi dildə hipoaktiv cinsi istək pozğunluğu (HSDD) olaraq adlandırılan və tez-tez 'libido itkisi' kimi tanınan bir vəziyyətdir. Bu, yalnız qadınlara aid bir problem deyil, kişilər arasında da geniş yayılmış, lakin çox vaxt danışılmayan bir məsələdir. 15 illik təcrübəmə əsaslanaraq deyə bilərəm ki, kişilərdə cinsi soyuqluğun fiziki səbəblərlə yanaşı, çox güclü psixoloji kökləri var. Bu məqalədə biz məhz bu psixoloji amilləri dərindən araşdıracağıq.
Stress və Həyəcanın Dağıdıcı Təsiri
Günümüzün sürətli və tələbkar həyat tərzində stress demək olar ki, hər kəsin yaşantısının ayrılmaz hissəsidir. Lakin xroniki stress və yüksək həyəcan səviyyəsi cinsi istəyə birbaşa mənfi təsir göstərir. Stress hormonu olan kortizolun səviyyəsinin yüksəlməsi testosteron istehsalını azalda bilər ki, bu da birbaşa libidoya təsir edir. İşlə bağlı gərginlik, maliyyə problemləri, ailə münaqişələri və ya ümumi narahatlıq hissi bədənin 'döyüş və ya qaç' rejimində qalmasına səbəb olur. Bu rejimdə cinsi istək kimi 'vacib olmayan' funksiyalar ləğv edilir.
Münasibət Problemləri və Ünsiyyət Çatışmazlığı
Hər hansı bir cinsi əlaqə tərəfdaşlar arasındakı emosional bağdan güc alır. Münasibətlərdəki problemlər – ünsiyyət çatışmazlığı, həll olunmamış münaqişələr, inamın itirilməsi, sevilməmək hissi və ya emosional uzaqlaşma – cinsi istəyi kəskin şəkildə azalda bilər. Kişilər tez-tez tərəfdaşları ilə emosional olaraq bağlana bilmədikdə, cinsi yaxınlığa maraqlarını da itirirlər. Partnyorla açıq və dürüst ünsiyyətin olmaması cinsi təxəyyülü və istəyi boğan bir baryer rolunu oynayır.
Fərdi İmici və Özgüvən Məsələləri
Kişilərdə öz bədənlərinə, cinsi performanslarına və ümumi maskulinliklərinə dair narahatlıqlar cinsi soyuqluğa səbəb ola bilər. Bədən dismorfiyası, piylənmə, saç tökülməsi kimi fiziki görünüşlə bağlı narahatlıqlar və ya keçmişdə yaşanan cinsi uğursuzluqlar özgüvəni sarsıdır. Bu, özünü cinsi olaraq yetərsiz hiss etməsinə gətirib çıxarır və nəticədə rədd edilmək qorxusu və ya uğursuzluq təzyiqi səbəbindən cinsi aktivlikdən yayınma meyli yaranır.
Depressiya və Digər Psixi Sağlamlıq Problemləri
Depressiya cinsi istəyin azalmasının ən yaygın psixoloji səbəblərindən biridir. Depressiya zamanı enerji səviyyəsi aşağı düşür, həzz almaq qabiliyyəti azalır və ümumi maraq itir. Eyni zamanda, depressiya əleyhinə dərmanların (antidepressantların) bəzi növləri də yan təsir olaraq cinsi istəyi azalda bilər. Anksiyete pozğunluqları, travma sonrası stress pozğunluğu (PTSD) kimi digər psixi sağlamlıq problemləri də cinsi funksiyalara və istəyə mənfi təsir göstərə bilər.
Keçmiş Cinsi Təcrübələr və Trauma
Keçmişdə yaşanan pis cinsi təcrübələr, cinsi təcavüz və ya istismar halları, şəxsin cinsi əlaqələrə psixoloji baryerlər yaratmasına səbəb ola bilər. Bu travmalar şüuraltı səviyyədə fəaliyyət göstərərək, yaxınlığı qaçınılmaz bir təhdid kimi qəbul etməyə vadar edir və nəticədə cinsi istək azalır və ya tamamilə itir.
Həyat Tərzi Seçimləri və Yuxu Keyfiyyəti
Qeyri-sağlam həyat tərzi – kifayət qədər yuxu almamaq, balanssız qidalanmaq, fiziki aktivliyin olmaması və ya spirtli içkilər və narkotik maddələrdən sui-istifadə – bədənin ümumi funksiyalarına, o cümlədən cinsi istəyə mənfi təsir göstərir. Xüsusilə yuxu çatışmazlığı testosteron səviyyəsinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilər.
Nəticə və Yardım Yolları
Kişilərdə cinsi soyuqluq bir çox halda psixoloji amillərlə sıx bağlıdır və bu, utanc hiss etmədən kömək axtarılmalı olan bir vəziyyətdir. İlk addım, tibbi səbəbləri istisna etmək üçün həkimə müraciət etməkdir. Daha sonra, psixoloji kökləri araşdırmaq üçün cinsi terapiya, psixoterapiya, xüsusən də kognitiv davranış terapiyası (KBT) və ya münasibət terapiyasına müraciət edilə bilər. Bu terapiyalar şəxsə stresslə baş etməyi, özgüvənini bərpa etməyi, tərəfdaşı ilə ünsiyyət bacarıqlarını inkişaf etdirməyi və keçmiş travmalarla üzləşməyi öyrədir. Unutmayaq ki, cinsi sağlamlıq ümumi sağlamlığın ayrılmaz hissəsidir və bu sahədə yaranan problemlər peşəkar dəstəklə uğurla həll oluna bilər.
