15 ildən artıq təcrübəmə əsaslanaraq, cinsi yolla keçən infeksiyalar (CYİ) mövzusunun nə qədər həssas və vacib olduğunu bilirəm. Təəssüf ki, cəmiyyətimizdə hələ də bu mövzu tabudur və bu, insanların vaxtında tibbi yardım axtarmasına mane olur. CYİ-lərin erkən diaqnostikası və müalicəsi ciddi sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Bu məqalədə CYİ-lərin ən çox rast gəlinən ilkin əlamətlərini və nə zaman həkimə müraciət etmək lazım olduğunu ətraflı şəkildə izah edəcəyəm.
CYİ-lər Niyə Təhlükəlidir?
CYİ-lər yoluxmuş bir şəxslə qorunmasız cinsi əlaqə zamanı bədəndən bədənə keçən bakterial, viral və ya parazitar infeksiyalardır. Onlar adətən görünən əlamətlər göstərmədən bədəndə uzun müddət yaşaya bilər və diaqnoz qoyulmazsa, sonsuzluq, xroniki ağrılar, daxili orqanların zədələnməsi və hətta bəzi xərçəng növləri kimi ciddi ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Ona görə də, hər hansı şübhəli əlamətdə dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.
Ümumi İlkin Əlamətlər:
Bir çox CYİ-nin ilkin əlamətləri bənzər ola bilər və bəzən digər sağlamlıq problemləri ilə də səhv salına bilər. Lakin bu əlamətlərdən hər hansı birini müşahidə etdikdə diqqətli olmaq lazımdır:
* **Cinsiyyət orqanlarında dəyişikliklər:** Qızartı, şişkinlik, qaşıntı, yaralar, qabarcıqlar, siğillər, ya da ağrısız lakin səciyyəvi eroziyalar (məsələn, sifilisin ilk mərhələsində şankr) kimi dəyişikliklər müşahidə oluna bilər.
* **Anormal axıntılar:** Həm kişilərdə, həm də qadınlarda sidik kanalından və ya vaginal nahiyədən qeyri-adi qoxu, rəng (yaşıl, sarı, boz) və ya konsistensiyaya (qatı, köpüklü, irinli) malik axıntıların olması CYİ əlaməti ola bilər.
* **Sidik ifrazı zamanı ağrı və ya yanğı:** Sidik yollarının iltihabı (uretrit) bir çox CYİ-nin ümumi əlamətidir. Sidiyə çıxarkən yanma hissi, ağrı, tez-tez işəmə istəyi infeksiya göstəricisi ola bilər.
* **Qasıq nahiyəsində ağrı və ya narahatlıq:** Qasıq limfa düyünlərinin şişməsi və ya qarın altı hissədə küt ağrı CYİ-lərlə əlaqəli ola bilər.
* **Qanamalar:** Qadınlarda cinsi əlaqə sonrası və ya menstrual dövrlər arasında qeyri-adi qanaxmalar, kişilərdə isə sperma ilə qan gəlməsi narahatlıq doğurmalıdır.
* **Ümumi simptomlar:** Bəzi CYİ-lər yüngül qızdırma, halsızlıq, baş ağrısı, boğaz ağrısı (oral seks zamanı yoluxma) və ya bədəndə səpgilər kimi qeyri-spesifik simptomlarla özünü göstərə bilər.
Kişilərdə Xüsusi Əlamətlər:
* Penisin ucundan axıntı (qonoreya, xlamidiya).
* Testislərdə ağrı və ya şişkinlik.
* Penisin üzərində yaralar, siğillər.
Qadınlarda Xüsusi Əlamətlər:
* Vaginadan qeyri-adi qoxu, rəng və ya miqdarda axıntı (trikomoniaz, bakterial vaginoz, qonoreya, xlamidiya).
* Cinsi əlaqə zamanı ağrı.
* Bağırsaq iltihabı (pelvik iltihabi xəstəlik) nəticəsində qarın altı hissədə küt ağrı.
* Hüceyrə dəyişiklikləri (uşaqlıq boynu xərçənginə səbəb olan HPV infeksiyası).
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməli?
CYİ-lərin əlamətləri hər zaman açıq-aşkar olmur, bəzən heç bir əlamət olmadan da infeksiya bədəndə inkişaf edə bilər. Buna baxmayaraq, yuxarıda sadalanan əlamətlərdən hər hansı birini müşahidə etdikdə, qorunmasız cinsi əlaqədən sonra şübhələndiyinizdə və ya cinsi tərəfdaşınızda CYİ diaqnozu qoyulduqda dərhal ginekoloq, uroloq və ya veneroloqa müraciət etməlisiniz. Erkən diaqnoz və müalicə infeksiyanın digər orqanlara yayılmasının və ağırlaşmaların qarşısını alır, müalicənin effektivliyini artırır.
Profilaktika:
CYİ-lərdən qorunmağın ən əsas yolu təhlükəsiz cinsi əlaqədir. Prezervativlərdən düzgün istifadə, müntəzəm müayinələr (xüsusilə cinsi aktiv şəxslər üçün) və cinsi partnyorların sayı azaldılması infeksiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Vaksina olmaq (məsələn, HPV vaksini) da bəzi CYİ-lərdən qorunmaqda böyük rol oynayır. Unutmayın ki, sağlamlıq sizin əlinizdədir!
