Xallar, hər birimizin dərisində rast gəlinən, fərqli rəng və ölçülərdə olan ləkələrdir. Tibbi dildə nevus adlandırılan xallar, əsasən zərərsizdir, lakin bəzi hallarda diqqət tələb edə bilərlər. Gəlin, xallar haqqında daha ətraflı məlumat əldə edək.

Xalların Yaranma Səbəbləri

Xallar, dərinin melanin (dəriyə rəng verən piqment) istehsal edən hüceyrələri olan melanositlərin cəmləşməsi nəticəsində yaranır. Bu cəmləşmə, adətən genetik faktorlar, günəş şüalarına məruz qalma və hormonal dəyişikliklər kimi səbəblərdən baş verir. Uşaqlıq dövründə və yeniyetməlikdə yeni xalların yaranması normaldır. Hamiləlik zamanı hormonal dəyişikliklər də xalların sayını artıra bilər.

Xalların Növləri

Xallar müxtəlif növlərə bölünür:

* [i]Doğuşdan Gələn Xallar (Kongenital Nevuslar):[/i] Doğuş zamanı mövcud olan xallardır. Böyük ölçülü doğuşdan gələn xallar, bədxassəli xallara çevrilmə riski daşıya bilər.
* [i]Qazanılmış Xallar (Akuiz Nevuslar):[/i] Həyat ərzində yaranan xallardır. Əksəriyyəti zərərsizdir.
* [i]Atipik Xallar (Displastik Nevuslar):[/i] Normal xallardan fərqli görünüşə malikdirlər. Bədxassəli xallara çevrilmə riski bir qədər yüksəkdir.
* [i]Mavi Xallar (Mavi Nevuslar):[/i] Dərinin dərin qatlarında yerləşən, mavi və ya boz rəngdə olan xallardır.

Xalların Təhlükəliliyi

Əksər xallar zərərsiz olsa da, bəzi hallarda bədxassəli xallara (melanoma) çevrilə bilərlər. Xalların təhlükəli olub olmadığını müəyyən etmək üçün ABCDE qaydasına əməl etmək vacibdir:

* [i]A (Asymmetry):[/i] Xalın bir yarısı digər yarısına bənzəmir.
* [i]B (Border):[/i] Xalın kənarları qeyri-bərabər və ya bulanıqdır.
* [i]C (Color):[/i] Xalın rəngi müxtəlif çalarlara malikdir.
* [i]D (Diameter):[/i] Xalın diametri 6 mm-dən böyükdür.
* [i]E (Evolution):[/i] Xalın ölçüsü, forması və ya rəngi zamanla dəyişir.

Əgər xalınızda bu əlamətlərdən hər hansı biri varsa, dərhal dermatoloqa müraciət etmək lazımdır.

Xallara Qulluq

Xallara qulluq, əslində, dərini günəş şüalarından qorumaqdan ibarətdir. Günəş şüaları xalların bədxassəli xallara çevrilmə riskini artıra bilər. Buna görə də, günəşə çıxarkən günəş kremi istifadə etmək, geniş şlyapalar və gün eynəkləri taxmaq vacibdir. Həmçinin, xallarınızı mütəmadi olaraq yoxlamaq və hər hansı bir dəyişiklik müşahidə etdikdə həkimə müraciət etmək lazımdır.

Xalların Müalicəsi

Təhlükəsiz xalların müalicəsinə ehtiyac olmasa da, bəzi insanlar estetik səbəblərdən xalları çıxartmaq istəyə bilərlər. Bədxassəli xallar isə cərrahi yolla çıxarılmalıdır. Xalların çıxarılması müxtəlif üsullarla həyata keçirilə bilər, o cümlədən cərrahi kəsmə, lazerlə çıxarma və ya dondurma (kriyoterapiya).

Xallar, dərini diqqətlə müşahidə etmək və hər hansı bir dəyişikliyə qarşı həssas olmaq deməkdir. Vaxtında həkimə müraciət etmək, sağlamlığınızı qorumağın ən yaxşı yoludur.